Sygnały sensoryczne wysyłane przez dziecko i jak na nie reagować

Każde dziecko od chwili narodzin odbiera bodźce sensoryczne, które pomagają mu poznawać świat i rozwijać się. Dotyk, dźwięk, zapach, smak, ruch – wszystkie te doznania stanowią nieodłączną część jego codziennego funkcjonowania. W momencie, gdy układ nerwowy malucha nie przetwarza tych bodźców prawidłowo, mogą pojawić się trudne do zinterpretowania zachowania. Poznaj 8 sygnałów sensorycznych, które mogą wskazywać na potrzebę wsparcia dziecka w integracji sensorycznej.

1. Nadwrażliwość na dotyk

Niektóre dzieci nie lubią być przytulane, mają problem z noszeniem ubrań o określonych fakturach lub unikają dotyku określonych przedmiotów. Może to oznaczać nadwrażliwość na bodźce dotykowe. Dziecko może także reagować niepokojem na lekkie muśnięcia lub wręcz przeciwnie – szukać bardzo intensywnego nacisku.

Jak pomóc?

• Wybieraj ubrania sensoryczne bez szwów i metek, które mogą powodować dyskomfort. Świetnym wyborem są dresy niemowlęce i dresy dziecięce elelio!
• Stopniowo przyzwyczajaj dziecko do różnych faktur poprzez zabawę (np. malowanie dłońmi, kontakt ze zmiękczoną plasteliną, zanurzanie rąk w misce z ryżem czy fasolą).
• Wprowadź codzienny masaż, np. szczotkowanie ciała miękką szczotką lub masaż piłeczkami sensorycznymi.
• Pozwól dziecku eksplorować różne struktury przez zabawy w piasku, wodzie czy z użyciem kocyków o różnej fakturze.

2. Problemy z akceptacją hałasu

Dziecko zatyka uszy w głośnych miejscach, nie lubi dźwięku odkurzacza, suszarki do włosów lub dźwięków ulicznych? Może to wskazywać na nadwrażliwość słuchową. Hałaśliwe otoczenie może powodować u niego stres, a nawet wybuchy płaczu.

Jak pomóc?

• Stosuj stopniową adaptację do dźwięków poprzez zabawy dźwiękowe, np. zabawy w naśladowanie dźwięków zwierząt lub instrumentów.
• Używaj słuchawek wygłuszających w hałaśliwych miejscach, aby zminimalizować nadmiar bodźców.
• Wprowadź relaksacyjną muzykoterapię, np. biały szum lub dźwięki natury, które mogą pomóc w wyciszeniu.
• Unikaj gwałtownych i nagłych dźwięków w codziennym otoczeniu dziecka.

3. Unikanie nowych smaków i konsystencji

Dziecko odmawia jedzenia pokarmów o określonej konsystencji lub nie chce spróbować nowych potraw? Może to być związane z nadwrażliwością oralną. Czasem dzieci mają też trudność z tolerowaniem bardzo zimnych lub gorących pokarmów.

Jak pomóc?

• Wprowadź zabawy sensoryczne z jedzeniem (np. dotykanie różnych konsystencji, robienie „ciasteczek” z masy solnej czy lepienie z ciasta).
• Pozwalaj dziecku samodzielnie eksperymentować z jedzeniem – dotykać, zgniatać, wąchać i stopniowo próbować.
• Stopniowo oswajaj z nowymi smakami, zaczynając od małych ilości i łącząc je z ulubionymi potrawami.
• Podawaj jedzenie w atrakcyjny sposób, np. w formie kolorowych wzorków na talerzu.

4. Unikanie chodzenia boso po różnych powierzchniach

Niektóre dzieci nie chcą chodzić po piasku, trawie lub dywanach o specyficznej fakturze. Może to oznaczać nadwrażliwość dotykową stóp. Takie dzieci mogą również nie lubić obuwia o określonym kroju czy materiałach.

Jak pomóc?

• Zapewnij dziecku delikatne masaże stóp, które pomogą je oswoić z różnymi doznaniami.
• Zachęcaj do chodzenia boso po różnych powierzchniach w bezpiecznym otoczeniu, zaczynając od tych najmniej inwazyjnych.
• Stosuj zabawy stymulujące stopy, np. chodzenie po ścieżce sensorycznej wykonanej z różnych materiałów (np. kamyki, piasek, miękka mata).
• Organizuj zabawy stopami, np. chwytanie małych przedmiotów palcami u stóp czy malowanie stopami.

5. Ciągła potrzeba ruchu

Jeśli dziecko nie potrafi usiedzieć w miejscu, ciągle się rusza, skacze, kręci się, może to oznaczać, że jego układ przedsionkowy potrzebuje więcej bodźców. Czasami taka potrzeba ruchu może prowadzić do trudności z koncentracją i wyciszeniem.

Jak pomóc?

• Zapewnij dziecku odpowiednią ilość ruchu, np. bieganie, huśtawki, jazdę na rowerze.
• Wprowadź aktywności, które dostarczają intensywnych doznań sensorycznych, np. skakanie na trampolinie, zabawy z dużymi piłkami.
• Pozwól dziecku korzystać z huśtawki sensorycznej w domu, jeśli to możliwe.
• Wprowadź przerwy ruchowe w ciągu dnia, aby dziecko mogło rozładować nagromadzoną energię.

6. Problemy z utrzymaniem równowagi

Dziecko wykonuje czynności ze zbyt dużą siłą – rysuje tak mocno, że przebija kartkę, wbija sztućce w jedzenie, przytula z całej siły. Może to świadczyć o podwrażliwości na bodźce proprioceptywne, czyli o trudności w ocenie własnej siły.

Jak pomóc?

• Zapewnij dziecku aktywności angażujące mięśnie, np. ugniatanie ciastoliny, wyciskanie gąbek, przeciąganie liny.
• Zachęcaj do zabaw wymagających kontrolowania nacisku, np. malowanie wodą po papierze czy rysowanie kredą.
• Wprowadź ćwiczenia wzmacniające świadomość ciała, np. „taczki” (chodzenie na rękach z pomocą), wspinaczkę na placu zabaw, zwisy na drabinkach.

7. Problemy z utrzymaniem równowagi

Dziecko często się przewraca, potyka, niepewnie chodzi? Może to wskazywać na niedostateczne bodźce przedsionkowe, które odpowiadają za kontrolę ruchów i koordynację.

Jak pomóc?

• Wprowadź zabawy wspierające równowagę, np. chodzenie po linii, skakanie na jednej nodze.
• Zachęcaj do zabaw na placu zabaw, np. wspinaczki, zjeżdżania na zjeżdżalniach.
• Wprowadź zabawy w turlanie się, przewroty gimnastyczne i inne aktywności wzmacniające zmysł równowagi.
• Korzystaj z poduszek sensorycznych lub piłek do siedzenia, które pomagają ćwiczyć równowagę.

8. Opór przed noszeniem pasów w samochodzie

Dziecko nie lubi być przypięte pasami, wierci się i protestuje? Może to wynikać z nadwrażliwości na ucisk lub potrzeby ruchu.

Jak pomóc?

• Stosuj miękkie ochraniacze na pasy, aby zmniejszyć uczucie ucisku.
• Upewnij się, że fotelik samochodowy jest dobrze dopasowany, ale nie powoduje nadmiernego dyskomfortu.
• Pozwól dziecku trzymać poduszkę sensoryczną lub ulubioną zabawkę podczas jazdy, co może pomóc w rozładowaniu napięcia.

Podsumowanie

Rozpoznawanie sygnałów sensorycznych wysyłanych przez dziecko to klucz do zrozumienia jego potrzeb i wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Dzięki odpowiednim strategiom i cierpliwości możemy pomóc maluchowi lepiej radzić sobie z otaczającym światem, rozwijając jego pewność siebie i komfort życia.

Twoje dziecko przejawia talenty artystyczne? Przeczytaj nasz wpis: Jak wspierać dziecko w rozwijaniu talentów artystycznych?